sobota, 12 października 2013

Jak powstają szklane korale czyli opis techniki lampwork

Witajcie!

Bardzo się cieszę, że trafiłam do grona projektantów Pomorskie Craftuje, a zostanie Gościnną Projektantką miesiąca października „nobilituje” mnie jeszcze bardziej ;)
Chciałabym Wam w związku z tym opowiedzieć coś bliższego o technice, którą się zajmuję. Kto miał okazję czytać wywiad zamieszczony na PC kilka dni temu ten wie, że od kilku lat moją największą pasją jest szkło i szklane korale, tworzone w technice lampworkingu.

Czym jest lampwork i jakiego wymaga sprzętu?

Lampwork to technika przetapiania szkła w płomieniu palnika i tworzenia z niego korali, kaboszonów, figurek czy innych ozdobnych przedmiotów.

Różne wzory korali lampwork
Najważniejszym sprzętem w tej technice jest palnik gazowy lub gazowo-tlenowy (pracujący zazwyczaj na propanie technicznym, rzadziej propan-butanie), który daje temperaturę od ok. 800 do ok. 1600 stopni Celsjusza.

palnik gazowy

palnik gazowo-tlenowy
Palnik musi być dobrany do rodzaju szkła, na jakim chcemy pracować. Szkło do lampworkingu produkowane jest pod postacią prętów o średnicy od 2 do kilkunastu milimetrów oraz szerszych, szklanych rurek.

Rozróżniamy  dwa główne rodzaje szkła używanego w lampworkingu:

  • szkło sodowe, tzw. „miękkie” (ang. soft glass)
  • szkło borowo-krzemowe, tzw. „twarde” (and. hard glass)


Szkło sodowe wymaga niższej temperatury spalania, przy pracy z nim można używać zarówno palników gazowych, jak i gazowo-tlenowych. Jego niewątpliwym plusem jest szeroka gama kolorystyczna, uzyskiwana poprzez domieszki metali (np. odcienie niebieskie i zielone otrzymuje się poprzez dodanie związków miedzi, ciemnoniebieskie – kobaltu, żółty i kremowy przy użyciu tlenku srebra, fioletowy – manganu, zaś ciemnoróżowy – złota; w niektórych kolorach szkła używa się mieszanki różnych tlenków, aby stworzyć wielobarwne bądź cieniowane szkło). Związki zawarte w różnych kolorach szkła mogą reagować między sobą będąc w stanie płynnym, o czym należy pamiętać tworząc swoje prace.
Minusem pracy ze szkłem sodowym jest jego niższa trwałość na zmiany temperatury. Korale wykonane z tego szkła należy zaraz po zrobieniu odprężyć w specjalnym piecu, aby zapowiedz ich popękaniu czy wręcz rozpadnięciu się na kawałki. 

szklane pręty

Dużo wytrzymalsze na szok termiczny jest szkło borowo-krzemowe, które może stygnąć na powietrzu, bez pieca. Wymaga jednak wyższej temperatury spalania, jest droższe od sodowego i występuje w zdecydowanie mniejszej ilości odcieni. 

Wybierając szkło, należy zwrócić uwagę na jego współczynnik rozszerzalności cieplnej, oznaczany skrótem COE (z ang. coefficient of expansion) i w jednej pracy używać szkła o takim samym współczynniku, w przeciwnym wypadku koralik popęka. Szkło sodowe występuje w COE od 89 do 109, zaś boro-krzemowe -  od 32 do 33 COE.

Chcąc tworzyć szklane korale, należy zaopatrzyć się także w blat roboczy odporny na wysoką temperaturę, mandryle (pręciki ze stali nierdzewnej), separator (substancję pozwalającą na zdjęcie koralika z mandryli), a także szereg narzędzi do formowania szkła (takich jak szczypce, szpikulce, grafit) i pras nadającym koralom różne kształty.

narzędzia do pracy ze szkłem i okulary ochronne

Bardzo ważnym wyposażeniem są specjalne okulary ochronne oraz odpowiednia wentylacja zainstalowana tuż nad płomieniem palnika, pozwalająca pozbyć się produktów spalania niekorzystnych dla zdrowia.
warsztat pracy z wentylacją


Jak powstają szklane korale?

Szkło w prętach rozgrzewa się w płomieniu palnika do miękkości, jednocześnie drugą ręką rozgrzewając mandryl zanurzony w separatorze (separator w momencie pracy musi być już suchy). W chwili, gdy szkło płonie już pomarańczowym blaskiem, zbliżamy je powoli do separatora i obracając mandrylem w lewą stronę nawijamy rozgrzane szkło, tworząc niewielki dysk. Im dłużej obracamy mandryl i nawijamy roztopione szkło, tym większy będzie nasz koralik. Następnie delikatnie odrywamy szklany pręt w płomieniu palnika i odkładamy na blat roboczy. Koralik na mandrylu ponownie rozgrzewamy w płomieniu palnika i powoli kręcąc mandrylem, staramy się nadać mu okrągły kształt. Gotowy koralik odprężamy w piecu, a następnie zdejmujemy z mandryla i czyścimy z separatora. W miejscu zdjęcia koralika pozostanie jego dziurka.

nawijanie szkła na mandryl


Jak powstają różne wzory i kształty korali?

Do kształtowania korali używamy grafitu oraz pras i rollerów, natomiast wzory uzyskujemy poprzez warstwowe nakładanie szkła w różnych kolorach, które potem można potraktować różnymi narzędziami.

tworzenie wzoru

 Ciekawostki

  • Lampworking to stara technika obróbki szkła, której historia sięga nawet V wieku p.n.e.!
  • Pierwotnie do roztapiania szkła używano lampy olejowej, stąd też pochodzi nazwa lampwork (z ang. lamp- lampa, work - praca)
  • Lampworking został rozwinięty w XII-XIV wieku na włoskiej wyspie Murano, położonej tuż koło Wenecji (napewno słyszeliście o "szkle weneckim" :))
  • Szkła sodowego używamy na codzień, powstają z niego butelki, szklanki etc,
  • Szkła borowo-krzemowego używa się w laboratoriach (zrobione są z niego probówki, kolby, mieszadła)
  • Bombki choinkowe również tworzy się w płomieniu palnika ze specjalnych szklanych rurek, w które wdmuchuje się powietrze, aby otrzymać kulę
szklana rzeźba w Muzeum Szkła w Wenecji


Dotrwaliście do końca? Zdaję sobie sprawę, że na początek to ogrom dość skomplikowanych informacji, jednak bez takiego wyjaśnienia ciężko byłoby skompletować cały potrzebny sprzęt, a co dopiero zacząć na nim pracę.
Jeśli macie jakieś pytania odnośnie lampworkingu, z chęcią na nie odpowiem.
A za kilka dni zapraszam na tutorial, w którym zaprezentuję Wam tworzenie koralika ozdobionego kwiatem :)

Pozdrawiam i życzę Wam miłego weekendu,


13 komentarzy:

  1. Poznałam Twoje prace jakiś czas temu, moim zdaniem są wyjątkowe i przepiękne. To, co robisz i cała technika lampworkingu robi na mnie duże wrażenie. Bardzo dziękuję za tego posta - dzięki niemu już kojarzę jak to się robi :). Mistrzostwo.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję pięknie i cieszę się, że mogłam przybliżyć Wam moją ukochaną technikę :D

      Usuń
  2. Super! Nie mogę się doczekać dalszych etapów pracy:D

    OdpowiedzUsuń
  3. Świetny opis, z ciekawością przeczytałam cały artykuł :) Bardzo podobają mi się koraliki robione tą techniką i podziwiam talent i cierpliwość osób które je tworzą.

    OdpowiedzUsuń
  4. Robienie lampworków to dla mnie wyższy level koralikowania... ;-)

    OdpowiedzUsuń
  5. Przeczyztalam , super, ale dla mnie i tak to co robisz to magia!!!!!!

    OdpowiedzUsuń
  6. w końcu wiem (niestety tylko teoretycznie), jak robisz swoje cudności. Podziwiam Twój kunszt :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Super poczytać o zupełnie obcej mi technice. Artykuł fajnie napisany dla takich laików jak ja :). Ciekawie i nie za długo :) Dziękuję bardzo i podziwiam artystkę. Byłam na wyspie Murano w fabryce szkła i widziałam na miejscu, jak pan tworzył szklane figurki. Teraz czekam na "przepis" na koralik... raczej nigdy sama nie spróbuję, ale ciekawość zaspokoję. Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  8. Ciekawe informacje:-) Chętnie bym kiedyś spróbowała swoich sił w tym temacie, ale pewnie pozostanie to sfera marzeń;-)

    OdpowiedzUsuń
  9. Mam do sprzedania zestaw do lampworku. Palnik, szklo i mnostwo dodatkow:) zainteresowanych prosze o kontakt 501108818

    OdpowiedzUsuń

dziękujemy, że jesteś z nami :) - DT PC

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...